BÖLÜNMÜŞ BİR ULUSUN RUHU: GÜNEY AZERBAYCAN EDEBİYATI VE MİLLİ KİMLİK MESELESİ

Edebiyat, bir milletin ruhudur. Bu ruhu anlamak, yazılmamış sayfaları gün yüzüne çıkarmak, yalnızca edebiyat araştırmacılarının değil, tüm bir halkın ortak vicdani borcudur. Bu borcun en hayati göründüğü coğrafyalardan biri ise kuşkusuz, ikiye bölünmüş bir milletin yaşadığı Azerbaycan’dır. Bugün Güney Azerbaycan edebiyatı üzerine sürecek tartışmalar, aslında bir halkın kültürel varlığını koruma mücadelesinin ve jeopolitik parçalanmışlığa karşı direnişinin stratejik haritasını çıkarmaktır.

 “QIZIL SƏHİFƏLƏR”: GÜNEY AZERBAYCAN MİLLi KONSEPTİNiN KURUCU MANİFESTOSU

1945–1946 yılları arasında Güney Azerbaycan’da kurulan Milli Hükümet, sadece bölgesel bir siyasi değişim değil, aynı zamanda Azerbaycan Türklüğünün modern çağdaki ilk kapsamlı devletleşme ve kimlik inşa sürecini temsil etmektedir. Bu sürecin en somut ve kalıcı entelektüel mirası, 1946 yılında Tebriz’de “Elmiyye” matbaasında basılan “Qızıl Səhifələr” (Azerbaycan halkının milli kurtuluş yolunda mücadelesi tarihinden) adlı eserdir. Dr. Pervane Memmedli tarafından derinlemesine incelenen bu yapıt, Milli Hükümet’in kurucu lideri Seyid Cafer Pişeveri’nin siyasi-publisistik mirasını, Azerbaycan Demokrat Fırkası’nın (ADF) temel programlarını ve halkın dil, kimlik ve egemenlik mücadelesini içeren canlı bir xronikadır. Bu rapor, söz konusu eserin içeriğini, tarihi bağlamını ve Güney Azerbaycan stratejik çalışmaları açısından taşıdığı önemi derinlemesine analiz etmektedir.