İRAN’DA LİDERLİK GEÇİŞİ VE JEOPOLİTİK SONUÇLARIPolitika Raporu – 2026
İran İslam Cumhuriyeti, 2026 yılında siyasi yapısının varlığını tehdit eden çok boyutlu ve benzeri görülmemiş bir krizle karşı karşıyadır. Ali Hamaney’in 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail’in hava saldırıları sırasında ani ölümü, yalnızca siyasi piramidin tepesinde bir güç boşluğu yaratmakla kalmamış, aynı zamanda bastırılmış ekonomik, sosyal ve etnik krizlerin patlaması için bir katalizör görevi görmüştür. Bu rapor, halefiyet sürecini, kilit aktörleri, ekonomik çöküşü ve Güney Azerbaycan da dahil olmak üzere çevre bölgelere özel bir vurgu yaparak bu gelişmenin jeopolitik sonuçlarını derinlemesine analiz etmektedir.
TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ BÖLGESEL GELİŞMELER PERSPEKTİFİNDE
2025 ve 2026 yıllarını kapsayan iki yıllık dönem, Ortadoğu diplomasi tarihinde belirleyici bir kesit olarak kaydedilmiştir. Bu dönemde bölgesel düzen, cerrahi askeri müdahaleler ve azami baskı doktrinlerinin geri dönüşüyle yeniden tanımlanmıştır. Bu süreçte Türkiye-İran ilişkileri, geleneksel yönetilen rekabetten “eşik yönetimi” olarak adlandırılabilecek bir aşamaya evrilmiştir; öyle ki Ankara, Tahran’ın istikrarını diplomatik bir tercih olarak değil, kendi ulusal güvenliğinin temel bir unsuru olarak görmektedir.
Bu dönemdeki gelişmeler, özellikle Haziran 2025’te ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine düzenlediği “Rising Lion” (Kükreyen Aslan) adı verilen geniş çaplı askeri saldırı sonrasında, güç dengesini benzeri görülmemiş bir şekilde Türkiye lehine değiştirmiştir. 2024 sonu ve 2025 başında Suriye’de Esad rejiminin çöküşü de “Direniş Ekseni”ne yapısal bir darbe vurarak İran’ın bölgesel nüfuzunu ciddi ölçüde azaltırken, Türkiye’yi Levant ve kuzey Irak’ta yeni hegemonik güç olarak konumlandırmıştır.
