PEZEŞKİYAN, GORBAÇOV MODELİ ÖLÇEĞİNDE VE İSLAM CUMHURİYETİ’NİN YAPISAL ENTROPİSİ
İdeolojik otoriter rejimlerde siyasal dönüşümlerin seyri, ekonomik krizler ve toplumsal tıkanmaların kesiştiği kritik eşiklerde, iktidar ile toplum tabanı arasındaki fay hattının patlama noktasına ulaştığı yönünde eğilim gösterir. Bu koşullarda, içeriden reform vaat eden figürlerin ortaya çıkışı, sistemin çökmeden yapısal dönüşüm geçirip geçiremeyeceğine dair temel soruları gündeme taşır. Sovyetler Birliği’nin son lideri Mihail Gorbaçov, nihayetinde bizzat o sistemi dağıtan bir yenileme girişiminin en çarpıcı sembolüdür. Mesud Pezeşkiyan’ın 2024’te iktidara gelmesi ve İran’ın 2024–2026 döneminde çok boyutlu krizlerinin derinleşmesiyle birlikte, “İran’ın Gorbaçov’u olabilir mi?” sorusu stratejik analizlerin merkezine yerleşmiştir. Bu rapor, analitik ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla güç yapıları, ekonomik dinamikler, askerî-güvenlik güçlerinin rolü ve uluslararası değişkenleri inceleyerek bu soruya net bir yanıt üretmeyi amaçlamaktadır.
İRAN’DA DİJİTAL BASKI VE SİVİL DİRENİŞİN GELECEĞİ
İran İslam Cumhuriyeti’nin 2024-2026 yılları arasındaki dijital yönetişim biçimindeki paradigmatik değişim, “tepki odaklı sansürden” “yapısal ve önleyici otoriterliğe” geçişi göstermektedir. “Mutlak siber egemenlik” elde etme hedefiyle tasarlanan bu süreç, web sitelerinin basitçe engellenmesinin ötesine geçerek, Ulusal Bilgi Ağı (NIN) mimarisinin yeniden tasarlanmasına ve biyometrik gözetim için yapay zeka kullanımına yönelmiştir. Bu çerçevede internet, artık kamusal bir araç değil; erişimi sosyal statü, siyasi sadakat ve güvenlik gerekliliklerine göre sınıflandırılan bir devlet ayrıcalığı olarak yeniden tanımlanmıştır. Bu politika belgesi, söz konusu dönüşümün teknik, hukuki, ekonomik ve sosyal boyutlarını incelemekte ve buna karşı mücadele yollarını sunmaktadır.
